الشيخ محمد الصادقي الطهراني
403
رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)
جنبهى سلبيش مورد تكليف مؤمنان قرار داده كه همواره بايستى يكديگر را بهواجبات سفارش كنند و از محرمات نهى نمايند . در آخر كار بايد گفت در صورتى كه امر و نهى تأثير معكوسى نداشته باشد واجب است ، گرچه آمر و ناهى وظيفهى انجام واجب و ترك حرام را ترك كرده باشند كه اينجا جمعى است ميان واجب و حرام ، واجب از جهتى و حرام از جهتى ديگر ، كه اگر هم شرطى براى امر بهواجب و ترك حرام هست ترك اين دو واجب موجب ترك امر و نهى نيست مگر در صورت تأثير معكوس ، مانند هرگونه بيمار معنوى يا مادى كه خودش در معالجه خودش كوتاهى مىكند ، ولى بيمارى ديگر را سفارش بهمعالجه مىنمايد . مسألهى 866 - راه اصلاح را بايد آمران بهمعروف و ناهيان از منكر چه بهصورت جمعى شورايى و چه بهصورت فردى بپيمايند ، تا جو اسلامى شايستگى خود را از دست ندهد ، و با توجه بهآياتى مانند « الْمؤْمِنْونَ وَ الْمُؤمِناتُ بَعْضُهُمْ أوْلِياءُ بَعْضٍ يَامُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ . . . » ( سورهى توبه ، آيهى 71 ) تمامى مؤمنان اعم از مردان و زنان در وادارى بهمعروف و بازدارى از منكر بر يكديگر ولايت دارند ، كه آمران و ناهيان پشت و پشتوانهى يكديگر ، و اينان هم بهپيروى از آنان خود و اجتماعشان را بازسازى كنند . و چنانكه در جو ايمانى بايد عالم بهدنبال جاهل براى تعليم و جاهل بهدنبال عالم براى تعلّم باشد كه هر كاملى و يا ناقصى بايستى براى بازسازى خود و ديگران پشت سر يكديگرو هم دوش قرار گيرند . كه اگر با كمالى بايد پىگير بىكمالان باشى تا نقصهايشان را بزدايى ، و يا با نقص و كمبودت پىگير از كاملانى باشى تا خود را كامل و كاملتر سازى . در هر صورت براى انجام واجب و ترك حرام بايد سياست گام بهگام انجام گردد ، كه از برخورد كمتر بهبيشتر و بيشتر ، و در آخر كار بهتأديب بدنى هرگونه كه مصلحت است انجام گردد ، البته با مراعات مهمتر و مؤثرتر ، چنانكه در احكامى ربّانى همين سياست گرچه بهصورت نسخ انجام شده است . اما وعظ و موعظه ، امر و نهى أكيد ، غلظت كلام ،